Bericht in NRC Van 23-01-2009
"Kinderen Leren Minder Goed Lezen En Rekenen"

Dat is de strekking van het artikel in het NRC van vandaag. Kijk voor het artikel onder de links aan de rechterkant van mijn blog. Er verschijnen steeds meer van dit soort berichten in de media. Het wordt tijd dat we er wat aan doen.

Ouders zijn de degenen die belang hebben bij een goede ontwikkeling van hun kinderen en zij kunnen meteen beginnen met kritisch kijken naar de ontwikkeling van hun kinderen en hoe die de kostbare tijd waarin ze veel basisvaardigheden moeten leren, besteden.

Naar mijn overtuiging is een flink deel van het probleem dat onze kinderen niet meer vaardig genoeg zijn en dat ze steeds minder basisvaardigheden en leervaardigheden hebben om tot zelfstandig leren te kunnen komen. Ze worden steeds minder in staat om zelfstandig de geboden lesstof goed op te nemen en te verwerken.

In mijn vorige berichten heb ik hier veel meer over geschreven. Die kun je in het archief van dit blog vinden.

Ontwikkeling Van Kinderen En Het Meten Van Kracht

Een tijdje geleden zag ik een paar eksters die hun kracht met de harde wind aan het meten waren. Ze leken er geen genoeg van te krijgen.

Dat deed me denken aan het plezier dat veel (jonge) dieren hebben aan het meten van hun kracht. Kijk maar eens naar een nestje jonge hondjes die de hele dag aan het stoeien en dollen zijn. Terwijl ze aan het spelen zijn, ontwikkelen ze hun motoriek, hun spierkracht en hun sociale vermogens want honden zijn vooral ook sociale dieren.

Voor veel dieren is het hebben van kracht belangrijk om sterke spieren te hebben bij gevechten om de macht van de kudde of om heel snel te zijn als ze op prooi moeten jagen. Soms is een uitstraling van kracht noodzakelijk om bij vrouwtjes in aanmerking te komen om zich voort te (mogen) planten. Voor dieren is het hebben van een goede motoriek en kracht heel belangrijk, simpelweg om te kunnen overleven omdat ze daardoor óf snel, óf behendig, óf sterk of een combinatie daarvan zijn.

We zien bij de ontwikkeling van kinderen eigenlijk hetzelfde gebeuren. Nagenoeg alle kinderen vinden het heel leuk om hun krachten met een ander te meten of te laten zien dat ze ergens beter in geworden zijn: "Kijk eens, ik kan al ............ " en dan laten ze met veel trots zien wat ze kunnen. Hoeveel kinderen zijn er niet die maar al te graag hun kracht met hun vader of met andere kinderen meten. Vooral voor jongetjes kan dat heel belangrijk zijn.

Misschien zijn computerspelletjes daarom wel zo populair. Omdat ze bij kinderen het verlangen aanspreken om ergens steeds beter in te worden. Daarom worden kinderen (en volwassenen want het verlangen verdwijnt niet helemaal) met steeds een volgend "level" "beloond". De levels zijn eindeloos dus er blijft steeds ruimte om je krachten te blijven meten.

De spelletjesfabrikanten hebben daarmee een soort "oerverlangen" bij de mens gevonden en dat verlangen wordt in alle vormen uitgebuit. Jammergenoeg dragen dit soort spel-activiteiten voor de ontwikkeling van kinderen maar erg weinig positiefs bij. Erger nog: het werkt verslavend, misschien wel omdat het verlangen om "beter" te worden groot is en er geen grens is. Ondertussen worden andere, veel belangrijkere vaardigheden niet of zeer beperkt geoefend.

Het Plezier In Het Meten Van Krachten Gebruiken Voor De Ontwikkeling Van De Motoriek Van Kinderen

Wij kunnen het natuurlijke verlangen om de eigen kracht te meten heel goed gebruiken om de ontwikkeling van kinderen positief te stimuleren. Dat kan door ze spelletjes aan te bieden waarmee ze die krachten ook daadwerkelijk kúnnen meten en hun motoriek kúnnen ontwikkelen. Bij ons speelt het hebben van (fysieke) kracht niet meer direct een rol om te kunnen overleven maar indirect misschien toch wel om innerlijk een sterk en daadkrachtig mens te kunnen worden. Door oefening wordt immers niet alleen het lichaam maar ook de kracht van de persoonlijkheid ontwikkeld.

Je kunt allerlei spelletjes bedenken waardoor kinderen hun vaardigheden en hun motoriek kunnen oefenen door te proberen ergens steeds beter in te worden zoals b.v. in touwtje springen, kaatsenballen enz. Omdat de "speelcultuur" van vroeger verdwenen is, komen kinderen zelf niet meer op het idee wát ze zouden kunnen oefenen. Maar als je ze goede ideeën geeft, zijn ze maar wát trots als ze weer iets (beter) kunnen. Dat is zó goed voor hun zelfvertrouwen.

Als je kinderen daarbij niet teveel directe instructies geeft en ze niet de hele tijd vertelt wat en hoe ze het beter kunnen doen maar ze dat zelf uit laat vinden (hun eigen hersens leren gebruiken) dan spreek je ook direct het zelfgenererend leervermogen aan. Dat is wat kinderen nodig hebben om veel vaardigheden geïntegreerd te ontwikkelen.

Wat wij, als volwassenen eigenlijk alleen maar hoeven te doen is de kinderen te stimuleren, het goede materiaal aan te bieden en oprechte belangstelling voor hun prestaties te tonen. Het probleem is dat wij het vaak rustiger vinden als kinderen op de bank een computerspelletje zitten te spelen of naar een dvd-tje kijken. Wij kunnen dan onze aandacht op andere dingen richten of even tot rust komen. Jammer dat bij de kinderen zóveel potentie en vermogen om te leren daarmee vaak onvoldoende tot ontwikkeling kan komen.

Scholen Die De Motorische Ontwikkeling Van Kinderen Serieus Nemen

In De Gelderlander van 26 november jl. staat het bericht dat basisschool Bekveld de motorische ontwikkeling van kinderen serieus neemt (zie link aan de rechterkant van mij blog). En zo hoort het ook want de motorische ontwikkeling van kinderen vormt de basis waar ze de rest van hun vaardigheden op moeten kunnen bouwen. Met de klimtoestellen krijgen de kinderen de gelegenheid om hun grove motoriek goed te ontwikkelen.

Ik wil hier aan toevoegen dat we als volwassenen er voor moeten waken dat we niet teveel voor kinderen in gaan vullen en hen àlles kant-en-klaar aanreiken. De ontwikkeling van de grove motoriek èn fijne motoriek is enorm belangrijk maar mag geen doel op zichzelf worden. We moeten niet vergeten dat mèt het actief bezig zijn ook het leerproces van de kinderen aangesproken moet worden. Dan pas krijgt de ontwikkeling van de motoriek in de héle ontwikkeling van kinderen zijn volle waarde. Kinderen leren vooral van zelf doen en eigen ervaring opdoen waardoor kinderen leren om denken, leren en doen op een natuurlijke manier samen te laten werken.

Voor het leerproces is het dus belangrijk dat motoriek altijd in combinatie met andere leervaardigheden ontwikkeld wordt. Activiteiten zijn veel zinvoller voor het leerproces als ze een uitdaging, betekenis en/of zichtbaar nut voor de kinderen in zich hebben. Daardoor leren ze de wereld om hen heen ook beter begrijpen en hun grenzen te verleggen. Enkele van die leervaardigheden heb ik hier ol besproken.

Daarom is het voor kinderen b.v. belangrijk dat ze ook activiteiten zelf moeten kunnen bedenken in combinatie met het zelf uitvoeren. Hoe meer gelegenheid ze daarvoor krijgen, hoe beter b.v. hun praktisch inzicht zal worden. Verder leren ze realistische doelen te stellen en er energie in te stoppen om die te bereiken. Dat zijn een paar van de belangrijke vaardigheden die je moet hebben om tot zelfstandig leren te kunnen komen en die ontwikkeld worden als kinderen spelen.

Kinderen Leren: Concentratievermogen (3)

Derde Leervaardigheid: Concentratievermogen

Concentratievermogen is een belangrijke leervaardigheid. Je moet als kind in staat zijn om je te richten op waar je mee bezig bent. Concentratie is in die zin dus een echte vaardigheid die je moet leren om alles wat er om je heen gebeurt "weg kunt denken" zodat je niet steeds afgeleid wordt.

Je schakelt dus als het ware de drukte om je heen uit en je richt jezelf op waar je mee bezig bent. Hoe beter je jezelf kunt concentreren, hoe beter je de dingen die je wilt of moet doen ook daadwerkelijk kunt doen. Word je steeds door wat er om je heen gebeurt als het ware meegesleept dan heb je niet genoeg rust om te kunnen doen wat je moet doen.

Het gaat er dus niet alleen om wat er buiten je gebeurt min of meer uit kunt schakelen. Concentratie is een vaardigheid die van binnenuit tot stand gebracht moet kunnen worden. Het lìjkt dan soms wel dat een kind door dingen die er buiten hem gebeuren, afgeleid wordt maar in wezen heeft hij van binnenuit de vaardigheid niet om zich ergens echt op te richten en de drukte buiten te houden.

Omdat concentratie ook een vaardigheid is (je doet het wel niet met je handen maar het is toch iets waar ongemerkt veel eigen activiteit voor nodig is), moet concentratie ook geoefend worden. Dat klinkt misschien raar maar het is wel zo. Kleine kinderen kunnen, als ze zich in alle rust kunnen ontwikkelen, heel geconcentreerd met iets bezig zijn. Niet voor langere tijd nog, maar het gaat wel om een intensieve activiteit. Jonge kinderen doen iets nog echt "met hart en ziel": ze zijn er helemaal bij betrokken en kunnen er ook echt in op gaan.

Veel Leerstoornissen Gaan Samen Met Concentratieproblemen

Het probleem van onze tijd is dat we eigenlijk jonge kinderen steeds verder uit die natuurlijke drang tot concentratie halen. Dat is geen kwestie van "schuld" want de maatschappij is zoals hij is. Als ouders sta je niet stil bij de effecten die dingen die wij "gewoon" vinden op kinderen kunnen hebben. In gezinnen maar ook b.v. op kinderdagverblijven is er vaak veel onrust, waar wij aan gewend zijn. Verder zijn kunnen er veel geluiden zijn, zoals een radio of tv die de hele dag aanstaat, die voor de natuurlijke processen van ontwikkeling "tegennatuurlijk" zijn.

Wij denken vaak dat jonge kinderen dat allemaal nog niet zo in de gaten hebben omdat ze er niet direct en bewust op (kunnen) reageren. Maar omdat jonge kinderen nog zo open zijn, komt alles nog zonder "filter" binnen. Door die openheid voor alles om zich heen, kan het kind niet "niet-luisteren" of niet "niet-kijken") zoals wij dat soms wel kunnen. Wij kunnen dingen filteren en er geen aandacht aan besteden. De radio kan de hele dag aangestaan hebben zonder dat we bewust gehoord hebben wat er op was. Maar soms, als we b.v. moe zijn, werkt onze "filter" minder goed, kunnen we deze omgevingsgeluiden moeilijker uitschakelen en gaan ze ons irriteren. Maar bij jongen kinderen komt alles binnen zonder dat het al die indrukken kan plaatsen of begrijpen.

Het gaat dan niet alleen om indrukken die via het gehoor binnenkomen maar ook die via het zien binnenkomen: felle kleuren, veel te veel speelgoed waar (nog) geen keuze uit gemaakt kan worden enz. Om je daar bewust van te worden, helpt het om eens rustig te gaan zitten, al je zintuigen open te zetten en alles om je heen diep op je in te laten werken. Stel je dan eens voor hoe het zou zijn als je nog maar weinig van de wereld weet en er veel dingen zijn die je nog niet kunt plaatsen of begrijpen. Je kunt je dan een gevoel krijgen van wat er op een dag zoal bij je kind binnenkomt.

Alle indrukken samen kunnen voor het kind een kakefonie van indrukken vormen waar het geen weg uit kan vinden of geen keuze uit kan maken om zich op te richten. Het zich innerlijk ergens op kunnen richten schiet dan letterlijk alle kanten uit. Raakt het kind hieraan gewend (het moet wel) dan kan die ongerichtheid een gewoonte worden met vast patronen die steeds moeilijker te doorbreken worden.

Regelmatig In Alle Rust Zelf Bezig Kunnen Zijn Is
Heel Belangrijk Voor Jonge Kinderen

Om me heen zie ik niet alleen jonge ouders maar ook b.v. opa's en oma's die het gevoel hebben dat ze de hele dag met het kleine kindje bezig moeten zijn. Misschien komt het omdat je vaak een paar dagen werkt en je de tijd die je er wel bent, aan je kind wil besteden. Je kind went er dan aan om door dingen, die van buitenaf komen, bezig gehouden te worden. Omdat wij, als volwassenen, het nut van herhaling niet meer zien, hebben we de neiging om steeds wat anders te gaan doen en mist het kind de herhaling en de oefening van de dingen nog-en-keer-en-nog-een-keer te doen.

De basis van concentratieproblemen wordt hier al gelegd. Concentratie is de kracht om enerzijds bij jezelf te kunnen blijven en anderzijds je innerlijk ergens op te kunnen richten. Bij jezelf blijven door niet door de buitenwereld steeds afgeleid te worden en jezelf op iets kunnen richten als innerlijke beweging naar buiten toe. De wereld om ons heen is vol met allerlei indrukken zodat het voor kinderen heel moeilijk kan zijn om letterlijk de vaardigheid te ontwikkelen om bij zichzelf te kunnen blijven.

Aan de andere kant kan het moeilijk zijn om tegelijkertijd die innerlijke kracht van het concentreren (zich ergens van binnenuit op richten) te ontwikkelen. Concentratie is eigenlijk een vaardigheid die twee kanten tegelijk uit gaat. Kinderen hebben die vaardigheid zeker van nature maar het lukt vaak niet meer om die twee krachten vast te houden en samen te laten werken.

Hyperactieve Kinderen Kunnen Niet Meer In De "Ruststand" Komen

De kunst in deze tijd is niet zozeer om kinderen dingen aan te bieden om zich te ontwikkelen maar om veel dingen bij ze weg te houden. De biologische en neurologische systemen hebben de rust nodig om zich op natuurlijke weg te vormen. Wij hebben de neiging om kinderen teveel en te snel bloot te stellen aan veel te veel indrukken die het nog niet aan kan en niet kan plaatsen. Het gevaar is dat het kind eraan gewend raakt om de dingen, zonder verwerking of zonder er een betekenis aan te kunnen geven, gewoon op zich af te laten komen. Het kan de vaardigheid zich echt innerlijk ergens op te moeten (lees kunnen) richten onvoldoende ontwikkelen of vasthouden en het verliest dan in belangrijke mate zijn natuurlijke mogelijkheden om zich te kunnen concentreren.

"Chaos" Veroorzaakt En Versterkt Hyperactiviteit

Voegen we later daar nog (veel) televisiekijken, gamen, harde muziek, dvd's enz aan toe dan loop je het risico dat de natuurlijke systemen "op tilt" slaan en er (steeds meer) chaos in het kind optreedt. Het kind is dan niet meer in staat om vanuit zijn innerlijk ordening aan te brengen en blijft het op die chaos meedrijven. De hersenen blijven chaotische "input" krijgen zodat er geen impulsen meer komen waardoor (weer) zoveel mogelijk structuur aangeleerd zou kunnen worden. Hersenen vormen zich door de activiteiten of impulsen die aangeboden of verwerkt moeten worden. Wordt er "rust" aangeboden of ervaren dan richten de hersenen zich eerder naar "rust". Wordt er "chaos" aangeboden dan richten ze zich eerder naar "chaos".

Je ziet ook dat chaotische kinderen vaak televisie willen kijken of computerspelletjes willen spelen omdat die aan "chaos" (in de zin van een overdosis aan indrukken die verwerkt moeten worden) waar hij aan gewend is geraakt, voldoen. Omdat deze kinderen niet meer goed in staat zijn om, vanuit zichzelf, structuur en concentratie aan te brengen, wordt de "vaardigheid concentratie" dus ook niet meer genoeg geoefend. Deze kan daarom ook niet meer gemakkelijk worden teruggewonnen. Als er op school dan om aandacht en concentratie gevraagd wordt, weten deze kinderen niet HOE ze zich moeten concentreren. Ze hebben vaak gewoonweg de ervaring of het gevoel niet meer om te weten hoe ze dat moeten doen.

Mijn advies voor ouders met kinderen die moeite hebben om zich te concentreren is, om alle "electronische activiteiten" tot een absoluut minimum te beperken zodat de natuurlijke en neurologische systemen tot rust kunnen komen. Door je kind ZELF gestructureerd dingen te laten DOEN geef je hem de gelegenheid om concentratie weer als eigen innerlijke activiteit te beleven en te gaan oefenen. Zoals ik al eerder heb geschreven: alle vaardigheden moeten geoefend worden, die komen niet aanwaaien. Concentratievermogen moet als een echte vaardigheid gezien worden die, als die niet van begin af aan geoefend en onderhouden wordt, nagenoeg verdwijnt of in ieder geval veel minder wordt. Het kind mist dan het gevoel om van binnenuit concentratie op te kunnen brengen.

Concentratie Als Een Van De Voorwaarden Voor Zelfvertrouwen Bij Kinderen

In het begin zal het gebrek aan "gemakkelijk electronisch vermaak" nogal wat "gedoe" geven omdat de meeste kinderen niet goed zullen weten hoe ze zich, op een andere manier, zelf bezig moeten houden. Ze zijn vaak al compleet afhankelijk, van vermaak dat van buitenaf komt, geworden. In wezen zijn ze "verslaafd" want het kenmerk van verslaving is dat je ergens niet meer buiten kunt.

Ze zullen waarschijnlijk in het begin hulp nodig hebben om weer te leren vanuit EIGEN initiatief en op eigen kracht dingen te doen. Maar door weer steeds actiever te worden, zullen ze meer eigen ideeën krijgen, hun eigen hersens meer gericht gaan gebruiken en zich daarbij ook motorisch veel beter ontwikkelen. Ze zullen zich daardoor ook andere leervaardigheden eigen maken en uiteindelijk rustiger worden, zich beter kunnen gaan richten en op school ook beter gaan presteren. Dat zal weer invloed hebben op hun zelfvertrouwen en gevoel voor eigenwaarde. Dan is de cirkel weer rond en zie je dat in de ontwikkeling van kinderen alles met alles samenhangt.

In de toekomst zal ik allerlei voorbeelden van activiteiten gaan beschrijven waarmee kinderen weer concentratievermogen door EIGEN ACTIVITEIT kunnen gaan ontwikkelen.

Help mij mijn blog te optimaliseren door jouw feedback te geven! Je kunt daarvoor de knop "reacties" onder aan dit bericht gebruiken. Laat het me weten als je niet wilt dat je reactie zichtbaar wordt voor anderen.

Visie van Steven Chu, Nobelprijswinnar Op Hoe Kinderen Leren

In een artikel op de website van Science Guide (zie links aan de rechterkant van mijn blog) zegt Steven Chu (hij is benoemd tot Minister van Energie in de regering van Barack Obama) onder de kop "Denken in doodles" zegt hij in het kort weergegeven het volgende: hij vindt dat spelen, knutselen en zelf dingen met je handen maken een heel goede manier is om ruimtelijk inzicht te krijgen. Verder zegt hij dat hij de studenten in de loop van de jaren heeft zien veranderen en dat ze minder praktisch inzicht hebben en dat ze minder handig zijn. Lees de hele tekst door bij de links op het artikel te klikken.

Bevestiging Van Mijn Eerdere Blogberichten

Dit citaat illustreert perfect wat ik in mijn afgelopen blogberichten heb geschreven over "Kinderen Leren Niet Af-Leren", over het belang van het praktisch inzicht ontwikkelen, het leren door eigen ervaring, het zelf doen, actie en reactie enz. kant-en-klaar speelgoed, tv-kijken, computerspelletjes spelen en dergelijke, houden kinderen wel bezig maar voegen nauwelijks iets toe aan de ontwikkeling van kinderen.

Verder bevestigen zijn uitspraken wat ik geschreven heb over het leerproces en dat je eerst moeten leren door het DOEN om daarna die ervaringen in je hoofd en op meer abstract niveau, toe te kunnen passen.

Doordat kinderen te weinig zelf nog actief zijn, wordt de kans heel groot dat ze hierdoor te weinig vaardigheden, die voor het leren op school heel erg belangrijk zijn, ontwikkelen. Het risico dat ze te weinig basis krijgen om hun verdere leven en loopbaan op te kunnen bouwen, is aanzienlijk.